Taşlıçay'ın yüksek kesimlerini kaplayan kar, baharın sonlarında erimeye başladı.

Yaz boyunca binlerce küçükbaş hayvan sürülerine ve göçerlere ev sahipliği yapan 2 bin 400 rakımlı Sinek Yaylası'nda mayıs ayının sonlarında da beyaz örtü hakim.

Zengin su kaynaklarına sahip yaylada, karların erimeye başlamasıyla bazı bölgelerde göletler oluştu.

Dağların eteklerinde kar örtüsü bulunan bölge, bir yanda baharın yeşil renkleriyle kartpostallık görüntüler sunuyor.

Bir yanı kış, bir yanı bahar olan Sinek Yaylası, dronla görüntülendi.

Yıllardır bölgenin nabzını tutan, halkın sesi olan Arslan, bu kez edebiyatın gücünü kullanarak; coğrafyanın kaderine, geleneğin ağırlığına ve bir genç kızın yok edilmeye çalışılan kimliğine ışık tutuyor.

Hüseyin Arslan önsözünde yer alan "Öyle fakirdi ki çocukluğum, ecel gelse götürecek bir şey bulamazdı" sözleriyle okuru daha ilk sayfadan derin bir sorgulamanın içine çeken Arslan, sadece bir hayat hikayesi anlatmıyor; aynı zamanda bir dönemin ve bir bölgenin sosyolojik röntgenini çekiyor.

Ağrı’nın Karlı Köylerinden Yozgat’ın Yalnızlığına Roman, çocukluğunu Doğu’nun sert kışında, tandır dumanı ve yoksulluk içinde geçiren Sarey’in, henüz çocuk yaşta "içeri"ye (Batı’ya) gelin olarak verilmesini konu alıyor. Sarey’in isminin, dilinin ve hayallerinin elinden alınışını sarsıcı bir dille aktaran yazar; şiddet, baskı ve aidiyetsizlik içinde bir kadının nasıl "hissiz bir et ve kan parçasına" dönüştüğünü, ardından küllerinden doğuşunu lirik bir üslupla işliyor.

Hem Bir Hikaye Hem Bir Toplumsal Rapor "Doğunun Kızı", edebi derinliğinin yanı sıra arka planında barındırdığı istatistiksel veriler ve toplumsal gerçekliklerle bir belge niteliği de taşıyor. Arslan, çocuk yaşta para karşılığı batı illerine verilen kız çocuklarının sadece birer sayıdan ibaret olmadığını, her birinin ardında parçalanmış hayatlar ve yarım kalmış hayaller olduğunu hatırlatıyor.

Hüseyin Arslan, bu eseriyle edebiyat dünyasında kalıcı bir iz bırakmayı hedefliyor. Yazarın kendi gözlemleri ve bölge gerçeklerinden süzerek kaleme aldığı "Doğunun Kızı", tüm seçkin kitapçılarda ve dijital platformlarda okurlarını bekliyor.

Modern dünya edebiyatına geniş bir perspektiften yaklaşan eser; Hermann Hesse, Dag Solstad, Orhan Pamuk, Elif Şafak, T. S. Eliot ve Isaac Asimov gibi dünya edebiyatının önemli isimlerini farklı yönleriyle ele alıyor. Eserde yer alan edebi portreler ve inceleme yazıları, yalnızca yazarların hayatlarına değil; aynı zamanda edebiyatın düşünsel, kültürel ve toplumsal boyutlarına da ışık tutuyor.

Akademik çevrelerden övgü

Eser, akademisyenlerden de dikkat çeken değerlendirmeler aldı. Prof. Dr. N. Ekin Akalan (İstanbul Kültür Üniversitesi), kitapla ilgili olarak;

“Yazar, edebi dehaları tarihsel bir bütünlük içinde ustalıkla işleyerek, okura derinlikli bir entelektüel perspektif ve sanatçıların evrensel mirasına dair nitelikli, ufuk açıcı bir yolculuk sunuyor.” ifadelerini kullandı.

Bir diğer değerlendirme ise Dr. Deniz Çifçi’den geldi. Cambridge University bünyesinde çalışmalarını sürdüren Çifçi, eseri;

“Edebiyatın sosyolojik düşünceye rehberlik ederek, bireysel ve toplumsal travmaların, kırılmaların ve değişim-dönüşümlerin sosyal, psikolojik ve kültürel etkilerinin farklı biyografik metinler üzerinden okuyucuya aktarıldığı değerli bir çalışma...” sözleriyle değerlendirdi.

Eğitim projeleriyle de dikkat çekiyor

Behçet Darğın, yalnızca yazın alanındaki çalışmalarıyla değil, eğitim projeleriyle de öne çıkıyor. İlkokuldan itibaren çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmak ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek amacıyla çeşitli projeler yürüten Darğın, özellikle ilkokul 2. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirdiği TEDx Talk projesiyle Türkiye’de bir ilke imza attı.

Edebiyatseverler için rehber niteliğinde

İnceleme türünde kaleme alınan “Seçme Metinler: Edebi Portreler ve Yazılar”, hem edebiyatla ilgilenen okurlar hem de akademik çalışmalar yapanlar için önemli bir kaynak niteliği taşıyor. Kitap; Kitapyurdu, BKM Kitap ve D&R gibi platformlar üzerinden temin edilebiliyor.

Edebiyatın derinliklerine inmeyi sevenler için bu eser, hem entelektüel bir yolculuk hem de farklı bakış açıları sunan kapsamlı bir başvuru kaynağı olarak öne çıkıyor.

Mahsuni İZCİ

Son yılların en çetin kış mevsimini geride bırakan kentte nisan ayının ortalarında dağlarda metrelerce kalınlıkta kar bulunuyor.

Bölgede son günlerde etkili olan kar yağışının ardından tamamen beyaza bürünen Eleşkirt ilçesindeki 3 bin 433 rakımlı Kösedağ ve çevresindeki dağlar, görsel şölen sunuyor.

Geniş alana yayılan dağlar ve üzerindeki beyaz örtü güzel görüntüler oluşturdu.

Baharın ilk ayı olan martta kar kalınlığının bir metreyi bulduğu köylerde vatandaşların bayramlaşması sürüyor.

İlçeye bağlı 60 haneli Aşağı Toklu köyünde bir araya gelen çok sayıda vatandaş, çocuklarla ev ev gezerek ailelerin bayramını kutladı.

Evlerden toplanan şekerlemeler caminin önünde vatandaşlara ve çocuklara dağıtıldı.

Köy muhtarı Mustafa Demirci, AA muhabirine, ev ev gezilerek bayramlaşma sayesinde çocukların da büyükleri örnek alarak onlara eşlik ettiğini söyledi.

Köylerde bayramın güzel geçtiğini belirten Demirci, 'Geçmişten bu yana toplu halde evleri ziyaret ederek bayramlaşıyoruz. Zorlu bir kışın ardından bahara doğru gidiyoruz, çok kar olmasına rağmen sağ olsun imamımız sayesinde bütün evleri gezdik. Geleneğimizi tekrar yaşattığımız için çok mutluyuz. Köyde olumsuz hava şartlarına rağmen ramazan ayının da bayramın da tadını alıyoruz.' diye konuştu.

Köyün imamı Abdullah Aydemir ise birlik ve beraberlik içerisinde tüm evleri gezip güzel bir bayram yaşadıklarını anlattı.

Yurdun en doğusunda bulunan ve bugüne kadar 348 kuş türünün yaşadığı belirlenen kent, kıtalar arası göçen kuş türlerinin uğrak yeri olarak biliniyor.

Havaların ısındığı Ağrı Dağı eteklerindeki sulak alanlar, şu sıralar güneyden gelen göçmen kuşlara ev sahipliği yapıyor. 200 kuş türünün yaşadığı belirlenen Karasu ve Bulakbaşı sulak alanlarına gelen göçmen kuşlar, uzun süre burada vakit geçirecek.

Kuşlar, yazın havaların tamamen ısınmasıyla birlikte kuzeye doğru göçüne devam edecek.

- 'Baharın gelmesiyle güneyden kuzeye göç hareketi başladı'

Iğdır Üniversitesi Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi (KUŞMER) Müdürü Dr. Emrah Çelik, AA muhabirine, bahar mevsimi boyunca güneyden gelen kuşların göçünü izleyeceklerini söyledi.

Göç hareketlerinin yakından takip edildiğini anlatan Çelik, 'Baharın gelmesiyle birlikte artık güneyden kuzeye doğru bir göç hareketi başladı. Yaptığımız çalışmada, Bulakbaşı sulak alanında 40'a yakın kuş türü tespit ettik.' dedi.

Havaların ısınmasıyla birlikte karların da eridiğini ve sulak alanlara ciddi katkı sağladığını anlatan Çelik, şöyle konuştu:

'Karın erimesiyle birlikte sulak alanlar daha da beslendi. Bunun akabinde de güneyden kuzeye gelen göçmen kuşlar da bu alanlarda sıklıkla görülmeye başlandı. Martın sonlarına nisanın başlarına doğru bu sayı giderek artacak. Çünkü havalar daha da ısınmaya başlayacak. Dolayısıyla hem küçük yaz göçmenleri hem de diğer ördek türleri sulak alanlara gelmeye başlayacak.'

Gelen türlerin daha kuzeye ve Türkiye'nin iç bölgelerine de göçtüğünü belirten Çelik, 'Buraya gelen kuşların bir kısmı yerli olarak, yani yerleşik olarak kalacak, ta ki yaz bitene kadar. Diğer bir kısmı ise daha iç taraflara, Türkiye'nin iç taraflarına doğru diğer sulak alanları kullanacaklar.' ifadelerini kullandı.

Manaf’ın bu kapsamda öne çıkan çalışmalarının başında, okurlar tarafından bir barış kılavuzu olarak belirlenen Barış Psikolojisi kitabının bugüne kadar İngilizce, Norveççe, Fransızca, Almanca, İspanyolca, Arapça, Türkçe, Hollandaca, Yunanca, Hintçe, İtalyanca, Japonca, Kürtçe ve İsveççe olmak üzere 20’ye yakın dilde yayımlanmış olması yer alıyor. Ayrıca kitabın diğer dünya dillerinde de yayımlanacak olması, küresel barış çalışmaları kapsamında önemli bir dinamik olarak kabul ediliyor.

Akif Manaf’ın, Sağlıklı Yaşam Vakfı Başkanı olarak bireylerin ve toplumun daha sağlıklı ve barış içinde yaşayabilmesi amacıyla kendi kendine yeten “Barış İçinde Sağlıklı Yaşam Köyleri”nin inşasına öncülük etmesi de ödül gerekçeleri arasında önemli bir yer tutuyor.

Öte yandan Akif Manaf’ın Uluslararası Değişim Federasyonu’nun başkanı olarak 2018 yılında “Barış için Değişim” temasını taşıyan “World Change Day for Sustainable Peace” gününün ilan edilmesine ve bu günün her yıl 7 Temmuz’da tüm dünyada kutlanmasına öncülük etmesi küresel anlamdaki barış çalışmaları açısından ayırt edici bir unsur olarak öne çıkıyor.

Kurucusu olduğu, Dünya Değişim Akademisi bünyesindeki “Barış Sanatı Programı” ve barışı destekleyen 200’ü aşkın değişim programı aracılığıyla dünya genelinde barış farkındalığının artırılmasına yönelik çabaları, yine bu ödüle layık görülmesindeki temel faktörler arasında gösteriliyor.

Manaf’ın, küresel barış çalışmaları kapsamında ziyaret ettiği çok sayıda ülkede barış temalı söyleşi, seminer ve toplantılarda geniş kitlelerle bir araya gelerek insanlığın barış bilincini artırması ve dahası, gittiği her ülkede temas kurduğu bireylere barışa giden yolu birebir aktarması onu bu ödüle değer kılan ayırt edici yönler arasında yer alıyor.

Ayrıca dünyanın çeşitli ülkelerinde yazılı, görsel ve işitsel medya organlarına barış konusunda verdiği çok sayıda demeç ve röportajla küresel ölçekte güçlü bir barış farkındalığı oluşturması da ödülün verilmesinde dikkat çeken unsurlar arasında bulunuyor.

Ödül töreninde yaptığı konuşmada ise Manaf, günümüzde Üçüncü Dünya Savaşı’na çok yaklaşıldığını belirterek, bu nedenle Üçüncü Dünya Savaşı’nı önlemek için gece gündüz barış için çalışmamız gerektiğini ifade etti. Aksi takdirde Üçüncü Dünya Savaşı’nın başlaması hâlinde, şimdiye dek elde edilen tüm kazanımların büyük bir nükleer felakette yok olacağına dikkat çeken Manaf, bir saniye bile kaybetmeden barış için harekete geçilmesi gerektiğini vurgulayarak sözlerine şöyle devam etti: “İnsanlık tarihinde ilk kez tamamen yeni bir barış paradigması sunuyoruz. Dünyada barışı bireyselden küresele doğru hareket ederek tesis edeceğiz.”

Manaf sözlerine şu ifadelerle devam etti: “Her birimiz iç dünyamızda barışı inşa etmeye başlamalıyız. İç çatışmalarımızı durdurmalı, içimizdeki öfkeyi merhamete dönüştürmeliyiz. İç mücadeleleri, çatışmaları ve savaşları bitirmeliyiz. Ancak o zaman dış dünyada barışı tesis edebiliriz”. Dünyaca ünlü yazar ancak bu yolla Üçüncü Dünya Savaşı’nın önlenebileceğini ifade etti.

Akif Manaf’ın yakın dönemde küresel barış alanındaki çalışmaları kapsamında Barış Psikolojisi kitabının Fince, Danca, Çince ve Rusça olarak da yayımlanacağı, bu ülkelerdeki kitap fuarları ve barış söyleşilerinde okurlar ve barışseverler ile bir araya geleceği de alınan bilgiler arasında.

İlçenin güneyinde bir tepenin üstünde yer alan İshak Paşa Sarayı, görkemli mimari yapısıyla yılın her mevsimi ziyaretçileri ağırlıyor.

Osmanlı'nın Lale Devri'nde inşa edilen ve UNESCO'nun Dünya Miras Geçici Listesi'nde de yer alan tarihi mekanın yerleşkesinde cami, odalar, surlar, türbe, iç ve dış avlular, divan ile harem salonları bulunuyor.

Tarihi saray ve çevresinde bulunan İslam alimi Ahmed-i Hani Türbesi, Urartu Kalesi, Ahmed-i Hani Müzesi ve Eski Bayezid Camisi'nde ara tatil dolayısıyla yoğunluk yaşanıyor.

Ziyaretçilerden Alahattin Ük, AA muhabirine, bölgeyi çok beğendiklerini söyledi. Sarayın her mevsim ayrı bir güzelliğe büründüğünü ifade eden Ük, şöyle konuştu:

'O kadar güzel bir coğrafya ki hayran kaldım. İnsan özellikle sarayı gezerken anı yaşamalı. Zira gezdiğiniz her odada tarihten bir koku var, adeta burayı yaşıyorsunuz. Yani coğrafya zaten başlı başına bir eser. Misafirlerimiz her geldiğinde de buraya gelmekten büyük keyif alıyoruz, her biriyle ayrı ayrı güzel vakit geçiyoruz. Herkese tavsiye ederiz, gezin, keşfedin ve yaşayın.'

Iğdır Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu El Sanatları Bölümü Başkanı Öğretim Görevlisi Dr. Elçin Telli'nin, Güzel Sanatlar Fakültesi resim bölümü öğrencilerine verdiği seramik dersi kapsamında yapılan çalışmalar, İshak Paşa Sarayı'nın avlusunda ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.

Elçin Telli, AA muhabirine, öğrencilerin birbirinden güzel ve özgün eserler ürettiğini söyledi.

Ürünlerin tarihi mekanda sergilenmesinin de anlamlı olduğunu belirten Telli, 'Sergide seramik vazoların yanı sıra çağdaş seramik sanatına ait özgün çalışmalar da yer alıyor. Geleneksel formlarla modern yorumları bir araya getiren öğrencilerin eserleri, hem estetik açıdan hem de teknik becerileriyle dikkati çekiyor. 21-26 Ekim tarihleri arasında bütün sanatseverleri İshak Paşa Sarayı'ndaki seramik sergisini görmeye bekliyoruz.' diye konuştu.

Açılışa, Ağrı Kültür ve Turizm Müdürü Erhan Ağrı da katıldı.

Ağrı'da İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Derneğince Millet Bahçesi'nde yapılan etkinlikte çocuklar resim çizdi.

Dernek Başkanı Kerem Engin ve vatandaşlar da etkinliğe katılarak çocuklara destek oldu.

Çocuklardan Miraç Gelturan, AA muhabirine, Filistinli çocuklara destek olmak için resim çizdiklerini söyledi.

Hüseyin Asaf Kocabay ise Filistin, Gazze ve oradaki çocuklara sürekli dua ettiklerini ifade etti.

- Kars

Kars Kalesi eteklerinde bedesten bölgesinde düzenlenen 'Filistinli Çocuklar İçin Çiz' etkinliğine, çocuklar ve aileleri yakın ilgi gösterdi.

Etkinlikte çocuklar, Filistinli akranları için kurdukları hayalleri ve İsrail'in yasa dışı ele geçirdiği gemileri resmetti.

250 metrelik tuvalde çizilen resimlerle yaşanılanlar anlatıldı.

Kars İHH Başkanı Halil İbrahim Avcı, etkinliğin amacının Filistin halkına, özellikle de savaşın ortasında kalan çocuklara manevi destek vermek olduğunu belirterek, '250 metre uzunluğunda rulo tuval açtık, boya malzemelerimizi hazırladık ve genç, yaşlı, çocuk demeden herkesi davet ettik. Amacımız, çocuklarımızın 'Gazze' dendiğinde ne hissettiklerini, ne düşündüklerini ortaya koymalarıydı. Bu duygularını resimle, şiirle veya sözlerle tuvale yansıttılar. Burada vicdan sahibi bireyler olarak Filistinli kardeşlerimizin yanında olduğumuzu göstermek istedik.' diye konuştu.

Çocuklardan Şiyan Barış Aydın ise Gazze'de yaşanılanları üzüntüyle takip ettiklerini ifade ederek, 'Filistin'den gelmek isteyenleri ülkemize almalıyız, onları davet etmeliyiz. Savaşa hayır, barışa evet.' dedi.

Doğubayazıt T Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumundaki hükümlü ve tutukluların, suçtan uzaklaşma, bireyin yeniden topluma kazandırılması ve üretken bireyler haline gelmesini teşvik etmek amacıyla sosyal ve kültürel faaliyetler yürütülüyor.

Bu kapsamda, kurumda düzenlenen el sanatları, resim ve müzik kursları sayesinde hükümlü ve tutuklular, hem yeteneklerini keşfetme hem de iç dünyalarını sanata yansıtma imkanı buluyor.

Hükümlü ve tutukluların ahşap süsleme, basit nakış teknikleri, keçe işleri ve kağıt rölyef gibi birçok alanda hazırladığı el sanatlarının yer aldığı ürünler için tarihi İshak Paşa Sarayı'nda sergi hazırlandı.

Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcısı Eren Öztaş, açılışta yaptığı konuşmada, topluma kazandırma sürecinde sanatın dönüştürücü gücünü merkeze alan bu tür çalışmaların, cezaevlerinde umut dolu bir geleceğin mümkün olduğunu bir kez daha gözler önüne serdiğini söyledi.

Daha sonra sergi, Doğubayazıt Kaymakamı Murat Ekinci, Cumhuriyet Başsavcısı Eren Öztaş, İlçe Milli Eğitim Müdürü Davut Şen, Kızılay Doğubayazıt Şube Başkanı Kemal Şahin, SYDV Başkanı Mehmet Arvas ile ilçe protokolü ve kurum amirleri katılımıyla açıldı.

Her yıl olduğu gibi bu yıl da köy meydanlarında dumanlar tütmeye, kadınların el birliğiyle sürdürdüğü bulgur kaynatma mesaisi başlamaya devam ediyor. Ağrı’nın birçok köyünde sabahın erken saatlerinde kurulan kazanların etrafında imece usulüyle çalışan kadınlar, hem kışın sofralara bereket hazırlıyor hem de geleneklerini yaşatıyor.

Gazetemize konuşan Güneş Aslankılıç, bulgur kaynatmanın sadece bir kış hazırlığı olmadığını, aynı zamanda köy kültürünün önemli bir parçası olduğunu söyledi: "Her yıl bu zamanı dört gözle bekliyoruz. Komşularla bir araya geliyor, imece usulü çalışıyoruz. Bu sadece yemeklik hazırlık değil, aynı zamanda muhabbet, paylaşma ve dayanışma zamanı. Kazanın başında yoruluyoruz ama kışın sofraya oturduğumuzda bu emeğin değerini daha iyi anlıyoruz."

Bulgur kaynatma geleneği, Ağrı’da sadece gıda hazırlığı değil; toplumsal birlikteliğin de simgesi olarak yaşatılmaya devam ediyor.

Haber: Mahsuni İZCİ

Valilik tarafından Millet Bahçesi'nde düzenlenen program, saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı.

Vali Mustafa Koç, burada yaptığı konuşmada, Türk mutfağının kültürel zenginlik barındıran lezzetlerle dolu olduğunu söyledi.

Anadolu’nun dört bir yanında şekillenen bu eşsiz mutfak kültürünün, coğrafi, iklimsel ve sosyolojik farklılıklarla harmanlanarak zengin bir gastronomi mozaiği oluşturduğunu belirten Koç, şöyle konuştu:

"Bu değerli miras içinde Ağrı mutfağı da kendine has tatları, geleneksel tarifleri ve özgün sunumlarıyla önemli bir yer tutmaktadır. Bu hafta boyunca hem ilimizin mutfak zenginliğini daha yakından tanıma imkanı bulacak, hem de yöresel lezzetlerimizin inceliklerine tanıklık edeceğiz. Abdigör köftesinden halise yemeğine, geven balından Ağrı ketesine, yaprak dönerden daha birçok özgün tatla şehrimizin mutfak kültürünü yakından deneyimleyeceğiz."

Konuşmaların ardından Vali Koç, Ağrı Cumhuriyet Başsavcısı Adem Çalış ve il protokolü yöresel yemeklerin sergilendiği stantları gezdi.

Etkinlikte katılımcılara döner, helise, mantı gibi çeşitli yöresel yemekler ve ürünler ikram edildi.

Geçtiğimiz günlerde “Yılın Kadın Sanatçısı” ödülünü kazanan Yaşar, ödül töreninde yaptığı konuşmada bu müjdeyi vermişti: “Yazı iki yeni şarkıyla renklendirmek istedik. Biri düet olacak, diğeri ise solo şarkım.” Beklenen an geldi ve şarkılar dijital platformlardaki yerini aldı.

Söz ve müziği Burak Bulut’a ait olan “Affet”, iki sanatçının yeniden bir araya geldiği güçlü bir düet olarak öne çıkıyor. Daha önce birlikte söyledikleri “Kehribar”la listeleri altüst eden ikili, bu kez de iddialı bir çalışmaya imza atıyor. Burak Bulut, şarkı için “Dinleyen herkes kendisinden bir parça bulacak. Her ruh haline uyum sağlayan, adeta bukalemun gibi bir parça” yorumunda bulundu. Ebru Yaşar ise Burak Bulut’un samimi şarkılar yazdığını belirterek, “Sanırım en güzel şarkılarını benimle paylaşıyor” dedi.

EP’nin diğer parçası olan “Yıllar Sonra” ise Yaşar’ın solo performansıyla dikkat çekiyor. Şarkının söz ve müziğinde Ebru Yaşar ile Ramazan Kızılpınar’ın imzası bulunuyor.

“Affet” şarkısı EY Music, Baş Yapım ve DMC etiketiyle; “Yıllar Sonra” ise EY Music etiketiyle tüm dijital platformlarda müzikseverlerle buluştu. Yazın favori şarkıları olmaya aday bu iki eser, Ebru Yaşar’ın yorumuyla müzik listelerinde kendine sağlam bir yer edinecek gibi görünüyor.

Türkiye’nin doğusunda, göğe yükselen Ağrı Dağı'nın eteklerinde yer alan Ağrı ili, yalnızca Nuh’un Gemisi efsanesiyle değil; binlerce yıl öncesine uzanan kadim uygarlıklara ev sahipliği yapmasıyla da dikkat çekiyor. Hititlerden Urartulara, Medlerden Perslere, ardından Roma ve Bizans’a dek pek çok güçlü medeniyet, bu verimli topraklarda izler bıraktı.

Urartuların Kuzeydoğu Karakolu

M.Ö. 9. yüzyılda Van merkezli olarak kurulan Urartu Krallığı, Ağrı bölgesine kadar yayılan geniş bir coğrafyada hüküm sürdü. Urartuların, Doğubayazıt çevresinde inşa ettiği savunma yapıları ve su kanalları bugün hâlâ kısmen görülebiliyor. Özellikle Doğubayazıt’taki Urartu Kalesi, bu uygarlığın mühendislik zekâsını gözler önüne seriyor.

Hititlerin İzleri ve Asur Ticareti

Daha önceki dönemlerde Hititlerin etkisi altında kalan bölgede, yapılan yüzey araştırmalarında Hitit seramiklerine ve Asur ticaret kolonilerine ait kalıntılara rastlanmıştır. Ağrı’nın kuzeybatısındaki Patnos ilçesi, bu anlamda arkeolojik olarak büyük potansiyele sahiptir.

İshak Paşa Sarayı

Kadim uygarlıkların izlerini Osmanlı döneminde taşıyan en önemli yapı ise şüphesiz İshak Paşa Sarayıdır. 17. yüzyıl sonlarında inşa edilen bu saray, Urartu kaleleriyle benzer bir konumlandırma mantığıyla yüksek bir noktaya yapılmıştır. Saray, Ağrı’nın tarihi derinliğine adeta mimari bir saygı duruşudur.

Nuh’un Gemisi Efsanesi ve Arkeolojik Beklentiler

Ağrı Dağı’nın eteklerinde yer alan ve uydu görüntüleriyle dikkat çeken Durupınar Formasyonu, bazı araştırmacılar tarafından Nuh’un Gemisi’ne ait izler olarak değerlendirilmiştir. Bilimsel bir kesinlik olmamakla birlikte bu alan, hem turizm hem de arkeoloji çevrelerinde hâlâ gizemini koruyor.

Son yıllarda yapılan yüzey araştırmaları ve kurtarma kazıları, Ağrı’nın bilinmeyen tarihini gün yüzüne çıkarmaya başladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın desteklediği projeler kapsamında, bölgedeki antik yerleşim alanları kayıt altına alınıyor. Uzmanlar, ilerleyen yıllarda Ağrı’nın Anadolu’nun doğusundaki en önemli arkeolojik merkezlerden biri olabileceğini belirtiyor.

Mahsuni İZCİ

Kaynaklar:

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Resmî Yayınları

Doğu Anadolu Arkeoloji Enstitüsü Raporları

"Urartu Krallığı ve Doğubayazıt Kaleleri", Dr. Ayşegül Akçay, 2021

Ağrı Valiliği Kültür Envanteri

National Geographic, “Nuh’un Gemisi’nin İzinde: Ağrı Dağı’nın Gölgesindeki Sır” (2022

Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesindeki Türkiye'nin tek buz müzesi olma özelliğini taşıyan, içinde buzlardan yapılmış heykelleri ile her yıl binlerce ziyaretçi ağırlayan Ata Buz Müzesi, kışın zorluklarının resmedildiği "150 Hane" isimli resim sergisine ev sahipliği yapıyor.

Kafkas Üniversitesi Dedekorkut Eğitim Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Ünal Bastaban, atık kartonların da değerlendirildiği sergide, figürlerden arındırılmış yalın köy evlerini resmetti.

Kişisel olarak ikinci sergisi olan ressam Bastaban'ın 15 resimden oluşan sergisi, sıfırın altında 5 derecedeki buz heykellerinin arasında sanatseverlerle buluştu.

Bastaban, ziyaretçilere resimlerin hikayesini anlatarak, geçmişe yolculuk yaptırıyor.

- "Eserlerimde daha çok terk edilen ve harabe kalmış evler var"

Bastaban, AA muhabirine, doğup büyüdüğü Kars ve üniversite okuduğu Erzurum'un coğrafyasından etkilenerek 5 ayda resimler hazırladığını söyledi.

Resimlerde evler, köyler ve haneler üzerine bir konsept bulunduğunu dile getiren Bastaban, "Eserlerimde daha çok terk edilen ve harabe kalmış evler var ama o evlerde birileri ve orada yaşanmışlıklar vardı. Bu soğuk ve sıkıntılı coğrafyanın tatlı anılarını güzel renklerle ortaya koymaya çalıştım. Aynı zamanda atık malzemeler de değerlendirildi. Bazı resimlerin pencerelerinde bazılarının da kapılarında karton atıkları kullandım. Resimlerimizde gökyüzü ile yeryüzünün bağlantısını kurmaya çalıştım. Çünkü resim sanatında bunlar ayrı olarak düşünülür ama benim sanatımda bunlara hem renklerle hem de geçişlerle birbirine bağlamaya çalıştım." ifadelerini kullandı.

Serginin Buz Müzesi'nde olmasının da çok önemli olduğunu işaret eden Bastaban, "Anadolu'yu çağrıştıran resimlerimizin, Buz Müzesi'nde sergilenmesi çok güzel bir uyum oldu. Karlı kışlı resimler, buzlar içinde ışıklarla sergileniyor. Bu ambiyans konseptimize de çok yakıştı." dedi.

Eserlerde Anadolu izlerinin görülebileceğini anlatan Bastaban, özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nde yaşayanların kendilerinden bir hatıra bulacağını belirtti.

Bastaban, "Geçtiğimiz her yerde o köylerin izleri var. Şu an köyler betonarme olmaya başladı, insan ilişkileri bu anlamda zayıflıyor. Benim hatıramda kalan köyler zordu ama birlik ruhu çok güzeldi. O evler yıkık ve sadece kapı numaraları vardı ama güzel bir hayat vardı. Bunların benim zihnimde kalan izleri esere dönüştü." diye konuştu.

Sanatçıların kendi coğrafya ve kültüründen de beslenmesi gerektiğini aktaran Bastaban, "Bunlar üzerinde yükselmek hem bulunduğumuz yere bir vefa borcu olarak hem de kendimizi daha rahat hissetmemiz açısından önemlidir." dedi.

- "Mekanla konseptin çok güzel uyuşumu söz konusu"

Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Bünyamin Aydemir ise Ata Buz Müzesi'nde bu serginin bulunmasından dolayı memnun olduklarını söyledi.

Sanatseverleri 2 Ocak'a kadar açık kalacak sergiye davet eden Aydemir, şunları kaydetti:

"Özellikle soğuk iklimlerin soğuk hanelerini içeren bir sergi. Mekanla konseptin çok güzel uyuşumu söz konusu. Çok keyifli sanat eserleri var. Özellikle şehirlerimizin merkezlerinden uzakta hanelerin resimlenmesi söz konusu. Çok özgün, yaratıcılık barındıran eserler. Atık malzemelerden olması da önemli."

Valilik, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi (EBYÜ), Kemaliye Kaymakamlığı ile Belediyesi ve Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansınca (KUDAKA) ilçedeki Hacı Ali Akın Meslek Yüksekokulu'nda düzenlenen çalıştayda, bölgenin turizm potansiyelinin artırılması için yapılacak çalışmalar görüşüldü.

Vali Yardımcısı Yusuf İzci, burada yaptığı konuşmada, ilçenin, geçmişin köklü izlerini bugüne taşıdığını söyledi.

Tarihin ihtişamını doğanın dinginliğiyle harmanlayan ilçeye, turizmde yol haritası sunmak istediklerini ifade eden İzci, şöyle konuştu:

"Kemaliye, 1990'lı yıllardan itibaren turizm alanında attığı stratejik adımlarla Erzincan turizm vitrininde parlayan yıldız haline gelmiştir. Bugün düzenlenen bu çalıştay, ilçenin sadece turizm potansiyelini artırmak için bir adım değil, aynı zamanda birlik ve beraberlik gücüne vurgu yapan bir vesiledir. Bölgesel işbirliğiyle 3 ilçenin (Kemaliye, Sivas Divriği ve Malatya Arapgir) bir arada ele alınması, yalnızca turizm gelirlerini artırmakla kalmayacak, aynı zamanda kültürel mirasımızın sürdürülebilir şekilde korunmasına da katkı sağlayacaktır. Kamu ve özel sektörün koordinasyonunda gerçekleştirilecek stratejik planlar, bölgenin eşsiz potansiyelini daha etkin şekilde tanıtacaktır."

CHP Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül ise ilçedeki turizm heyecanının diri tutulması gerektiğini belirterek, tarihte marka olan ilçeyi daha iyi noktaya taşımaları gerektiğini anlattı.

Kemaliye Kaymakamı İlhan Kayatürk de ilçenin güçlü turizm potansiyeline sahip olduğuna işaret ederek, "Farklı tarihi dokuları, geleneksel yaşam biçimleri ve doğal güzellikleriyle birbirlerini tamamlayan güçlü turizm potansiyeline sahibiz. Hep birlikte yapacağımız işbirlikleri ve geliştireceğimiz projelerle bu potansiyeli daha da yukarılara taşıyabiliriz." dedi.

Çalıştaya, KUDAKA Genel Sekreteri Oktay Güven, Kemaliye Belediye Başkanı Erdem Atmaca, Sivas Divriği Kaymakamı Resul Tutay, Divriği Belediye Başkanı Cihan Deniz Akbaş, Malatya Arapgir Kaymakamı Fikri Badioğlu ile Belediye Başkanı Haluk Cömertoğlu, akademisyenler, STK temsilcileri, birim amirleri ve bölge esnafı katıldı.

Kentteki bazı dernekler tarafından, kaybolmaya yüz tutmuş "Gağan" geleneğinin canlandırılması amacıyla etkinlik yapıldı.

Etkinlikte yöresel kıyafet giyen 3 kişi, Moğultay Mahallesi'ndeki cadde ve sokaklarda davul zurna eşliğinde oyunlar oynadı.

Esnafı da ziyaret eden gruptakiler, karşılaştıkları vatandaşların yeni yılını kutladı.

Kışla Meydanı'nda çekilen halaylarla devam eden etkinlik, toplanan yiyeceklerin dağıtılarak birlikte yenmesiyle sona erdi.

- "Gağan" temizlik, adalet ve bölüşme anlamına geliyor

Etkinliğe katılan Mehmet Yüksel, AA muhabirine, "Gağan" geleneğiyle eski yılın uğurlanarak yeni senenin karşılandığını söyledi.

"Gağan"ın temizlik, adalet ve bölüşme anlamına geldiğini ifade eden Yüksel, "Ayrıca Gağan'da, yaşamını yitirenlerin mezarları ziyaret edilir. Gağan, bu toplumu ayakta tutan en önemli inançlardan biridir. Eskiden köylerde yapılırdı, şimdi ise yaşatılması için şehirlerde de yapılıyor." dedi.

Yüksel, davul zurna eşliğinde esnafın ziyaret edildiğini belirterek, "Toplanan yiyecekleri etkinlik sonunda bölüşüyoruz. Gağan bir yerde de paylaşmadır ve yoksul insanlara destek olmaktır." ifadelerini kullandı.

Cemal Akbayin de "Gağan" etkinliklerinin kentte yaklaşık 1 ay boyunca devam ettiğini dile getirdi.

Yöresel kıyafetler giyerek geleneği canlandırdıklarını anlatan Akbayin, "Grubumuzdaki 3 kişinin ayrı ayrı görevleri var. Davul zurnayla birlikte oyunlar oynuyoruz, esnafı ziyaret ediyoruz. Karşılaştığımız çocukların, gençlerin ve yaşlıların yeni yılını kutluyoruz." diye konuştu.

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, üniversitenin BİLGİ Çocuk Çalışmaları Birimi (ÇOÇA) tarafından TÜBİTAK desteğiyle yürütülen araştırma projesi, Türkiye'de çocukların iyi olma halini bütüncül bir perspektifte ele aldı.

Projenin sonuçlarına ilişkin düzenlenen toplantıda, İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci, Prof. Dr. Emre Erdoğan ve çocuk hakları araştırmacısı Gözde Durmuş, bulgularını ve önerilerini katılımcılarla paylaştı.

Araştırma, salgın sonrasında çocukların "iyi olma halini" maddi durum, sağlık, eğitim, risk ve güvenlik, barınma ve çevre, katılım, ilişkiler ve dijital dünya gibi birçok farklı boyutta değerlendirdi. Türkiye genelinde 29 ilde 1500 haneyle yapılan anket çalışmasının yanı sıra Şanlıurfa ve İstanbul'da gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler ve odak grup çalışmalarıyla, bulgular desteklendi. Projede, Çocuk Danışma Kurulu hayata geçirilerek çocukların görüşleri de sürece dahil edildi.

Görüşülen çocukların yüzde 47'si, kendini mutlu hissettiğini belirtti. Bu oran, en düşük sosyoekonomik statüye sahip ailelerin çocuklarında yüzde 33; yüksek sosyoekonomik statülü ailelerin çocuklarında ise yüzde 64 oldu.

- Çocukların dörtte üçü kaygı duyuyor

Araştırmanın öne çıkan bulguları arasında, çocuklar arasında kaygı düzeyinin yüksekliği yer aldı. Görüşülen çocukların dörtte üçü, ekonominin durumundan veya aile bireylerinden birinin başına kötü bir şey gelmesinden kaygı duyuyor. Gelecekle ilgili planlarının gerçekleşmemesi ve Kovid-19 benzeri bir salgından kaygı duyan çocukların oranı da yüzde 63 oldu. Sınavlar (yüzde 63) ve derslerde (yüzde 60) başarısız olmak, çocuklarda kaygıya yol açan diğer önemli etkenler arasında yer aldı.

Çocukların yüzde 11'i, çalıştığını belirtti. Çalışma oranı, erkek çocuklarda yüzde 13, kız çocuklarda ise yüzde 7 olarak belirlendi. Düşük sosyoekonomik statüde bu oran yüzde 18'e çıkarken, yüksek sosyoekonomik statüde ise yüzde 3'e düştü. Çocukların yarısından fazlası (yüzde 53) dükkanlarda, yüzde 20'si ise fabrikalarda çalışıyor. Haftada 8-11 saat arası çalışan çocukların, haftalık ortalama gelirleri 2 bin liranın altında kaldı. Çalışma nedenleri arasında harçlık çıkarma (yüzde 54), aileye destek sağlama (yüzde 47) ve meslek öğrenme (yüzde 39) öne çıktı.

Araştırmaya katılan 112 çocuk, eğitimine ara vermek zorunda kaldığını aktardı. Bu durumun başlıca nedenleri arasında ders başarısızlığı (yüzde 54), okula gitmek istememe (yüzde 51) ve çalışma zorunluluğu (yüzde 28) yer aldı. Eğitime geri dönmek isteyen çocukların oranı ise yüzde 13'te kaldı.

Düşük sosyoekonomik statüye sahip çocukların yüzde 26'sı, yüksek sosyoekonomik statüdekilerin ise yüzde 8'i evde ders çalışamadığını belirtti. Evde çalışma ortamı olmayan çocuklar için okul, olmak istedikleri yer haline geliyor. Ancak düşük sosyoekonomik statüdeki çocukların yüzde 23'ü, kalabalık sınıflar gibi nedenlerle okulda da ders öğrenemediğini ifade etti.

Çocukların ev içerisindeki iş yükleri de toplumsal cinsiyete ve sosyoekonomik statülere bağlı olarak değişiyor. Kız çocuklarının yüzde 89'u kendi yataklarını topladığını, yüzde 79'u sofra kurup kaldırdığını, yüzde 63'ü kahvaltı hazırladığını, yüzde 50'si ev temizliği yaptığını ve bulaşık yıkadığını, yüzde 26'sı ise yemek yaptığını kaydetti. Bu oranlar, erkek çocuklarında çok daha düşük çıktı.

- Doğal afetleri en önemli tehditler arasında görüyorlar

Araştırma çalışması, çocukların yüzde 53'ünün deprem, orman yangını gibi doğal afetleri en önemli tehdit arasında gördüğünü ortaya çıkardı. İşsizlik (yüzde 49), yoksulluk (yüzde 45) ve salgın hastalık (yüzde 33), çocukların tehdit olarak algıladığı öne çıkan diğer durumlar oldu.

Çocukların arkadaşlarıyla ilişki kurarken en fazla tercih ettikleri yöntem yüz yüze görüşmek (yüzde 84) olurken, bunu WhatsApp benzeri uygulamalar (yüzde 47) ve telefonda konuşmak (yüzde 45) takip etti.

Görüşülen çocukların internet okuryazarlığının yüksek olduğu görüldü. Katılımcıların yüzde 80'i kullandığı araçlardaki gizlilik ayarlarını yapabildiğini, yüzde 78'i hangi görüntü ve bilgilerini internette paylaşacağını bildiğini, yüzde 77'si istemediği mesajları engellediğini, yüzde 74'ü de bilgileri doğrulayabildiğini bildirdi.

Çalışmaya katılan çocuklar, seyrek de olsa siber zorbalık ve tacizle karşılaştığını aktardı. Profil fotoğrafıyla ilgili olumsuz yorumlar aldığını söyleyenlerin oranı yüzde 14, sosyal medya paylaşımları nedeniyle alay edilenlerin oranı yüzde 13'te kaldı. Siber zorbalıkla karşılaşan çocukların başvurdukları ilk yol, mesajı gönderen kişiyi engellemek (yüzde 39) olurken, bunu, sosyal medya hesabını kapatma (yüzde 28), bu konuda arkadaşlarıyla konuşma (yüzde 26), telefonun ya da bilgisayarının güvenlik ayarlarını değiştirme (yüzde 23) yöntemleri izledi.

Açıklamada görüşlerine yer verilenlerden Prof. Dr. Emre Erdoğan, çocukluğun tamamen korunaklı bir alan olmadığını belirtti.

Sosyoekonomik eşitsizliğin, çocukların yaşam koşullarını ve eğitim fırsatlarını derinden etkilediğini vurgulayan Erdoğan, "Daha iyi eğitime ve sosyoekonomik statüye sahip ebeveynlerle büyüyen çocuklar, daha korunaklı bir yaşama sahip oluyor." değerlendirmesinde bulundu.

Sosyoekonomik yönden yüksek çocukların fazla olanağa sahip olması nedeniyle daha mutlu ve dayanışma içinde olduğuna değinen Erdoğan, "Bu çocukların sözleri daha fazla dinleniyor ve bu eşitsizlik. Bu korunaksızlığı ve adaletsizliği görmeli, çocuklara eşit eğitim ve yaşam olanakları sunmak için çözümler üretmeliyiz." ifadelerini kullandı.

Projenin araştırmacısı Gözde Durmuş da çocuğun iyi olma halinin çalışmalarının temel amaçlarından birisi olduğunu, çocukların perspektifinden bakmayı ve onların katılımını sağlamayı önemsediklerini bildirdi.

Çocuk Danışma Ekibi ile dijital çağda çocuk olmak üzerine onların düşüncelerini anlamayı hedeflediklerini kaydeden Durmuş, süreç boyunca kurumlarla iletişim, ebeveynlerden izin alma ve çocuklara süreci anlatma gibi adımları dikkatle planladıklarına işaret etti.

Munzur Dağları'nın yaylalarındaki küçükbaş hayvanlardan temin edilen kelleler, ustalar tarafından temizlendikten sonra taş fırınlarda yaklaşık 12-13 saat odun ateşinde pişiriliyor.

Fırından çıkarıldıktan sonra baltayla ikiye ayrılan kelleler, sabahın erken saatlerinden itibaren satışa sunuluyor. Bazı vatandaşlar fırında taze taze tüketirken, bazıları ise pakette alıp evde yemeği tercih ediyor.

Yüksek protein ve kalori içeriği sayesinde kelle, kış aylarında vücut direncini artıran ve gün boyu tokluk hissi veren şifalı besin kaynağı olarak Erzincanlıların ilgisini çekiyor.

- "Kelle, bazı müşterilerimizin vazgeçilmezi"

Kentte 30 yıldır kellecilik yapan Abdurrahman Özkaya, AA muhabirine, kellenin özellikle kış aylarında Erzincan sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi olduğunu söyledi.

Kellelerin özellikle taş fırında odun ateşinde pişirildiğine dikkati çeken Özkaya, öğleden sonra 03.00 gibi hazırladıkları kelleleri fırına verdiklerini, gece 03.00 gibi de hazır olduğunu anlattı.

Sabaha karşı servisin başladığını dile getiren Özkaya, "Müşterimiz saat 08.30-09.00'a kadar devam ediyor. Erzincan'da asırlardır kelle yeme kültürü var. Kellemiz, kış aylarının vazgeçilmezi. Bunu fırında kısık ateşte yavaş yavaş pişiriyoruz. Özellikle kelle yemek için gelen özel müşterilerimiz var. Her gün gelen müşterilerimiz var. Kelle, bazı müşterilerimizin vazgeçilmezi." dedi.

Kellelerin yörenin küçükbaş hayvanlarından tedarik edildiğini aktaran Özkaya, şunları kaydetti:

"Kelleyi Erzincan'daki mezbahalardan günlük temin ediyoruz. Bu hayvanlar Erzincan'ın yaylalarında özel yetişiyor ve dağ kekiği yiyor. Burada da besisini tamamlıyor. Bunlar özellikle bölgemizin ve yöremizin kuzusu. Tadı ve lezzeti orada. Yaz aylarında ise gurbette bulunan Erzincanlı hemşehrilerimiz geldiklerinde mutlaka gelip bu kellenin tadına bakarlar."

- "Kelle etinin 7 ayrı lezzeti vardır"

Müşterilerden Yılmaz Baş ise kelle yediği gün akşama kadar acıkmadığını vurguladı.

Kellenin özellikle kış günlerinin vazgeçilmezi olduğunu dile getiren Baş, "Kelle yediğim zaman kış boyunca grip nezle olmam. Kelle etinin 7 ayrı lezzeti vardır. Yanağı ayrı lezzet, dilini yiyorum ayrı tat alıyorum. Gözünü yiyorum ayrı, beynini yiyorum, ayrı tat alıyorum. Kelle yemeyi seviyorum. Sıcak sıcak yemek istediğim zaman bazen 07.00'de geliyorum. Geç kalıp 08.00'de geldiğim zaman bazen kelle bulamıyorum." ifadelerini kullandı.